Bij Exodus 9: vanaf vers 13

 

Lieve allemaal, u en jij, daar aan de andere kant van het scherm of van de radio,

gemeente van onze heer Jezus Christus,

Lock down. God is er niet zo’n voorstander van.

In Egypte welteverstaan.

Zijn volk, dat Joodse volk, zit al eindeloos lang in lockdown.

In Egypte: in het Hebreeuws ‘Mizrajiem’, ‘Angstland’.

Mensen opgesloten in het land van angst.

Ze roepen, jammeren, schreeuwen en kreunen van ellende onder het schrikbewind van de farao.

Zo wil God de mensen niet.

‘Go down, Moses, way down in Egypt’s land, and tell old Pharaoh: to let my people go.’

‘Laat mijn volk gaan’, zegt God, door de mond van Mozes, tegen de farao.

Maar dat gaat zomaar niet. Er moeten plagen aan te pas komen. 10 in totaal.

Vandaag: de zevende.

Mozes raapt de moed voor de zoveelste keer maar weer bij elkaar, recht zijn schouders, en neemt het woord.

‘Als u mijn volk nóg langer dwarsboomt en het niet laat gaan, zal ik het morgen om deze tijd in Egypte zo zwaar laten hagelen als het nooit eerder heeft gedaan.’, zegt Mozes, namens God, tegen de farao.

De zevende plaag is de plaag van de hagelslag. Niet de Venz hagelslag, dat zou nog best leuk zijn.

Nee, het gaat hier om een natuurramp van jewelste, zoals het land nog nooit gezien heeft: grote hagelstenen, vuur en bliksem. Een stuk minder vrolijk.

En dan blijkt niet alleen het Joodse volk in lockdown te zitten.

God draagt in ons tekstgedeelte ook de Egyptenaren op om binnen te blijven, om aan de ramp te ontkomen. Mozes moet tegen de farao zeggen: ‘Laat uw vee en alles wat er verder nog buiten is in veiligheid brengen, want alles wat buiten blijft, mens of dier, wordt door de hagel getroffen en komt om.’

Binnen blijven om levens te redden.

Sommige Egyptenaren geven gehoor aan die maatregelen van social distancing.

Anderen zijn eigenwijs, doen dat niet. Met alle gevolgen van dien.

***

Vandaag op het leesrooster een tekst die akelig dichtbij komt, nu wij geconfronteerd worden met de coronaplaag.

Akelig dichtbij, ja.

Want het rotte van die plagen in het Exodusverhaal is, dat het Gód is die plaagt.

Dat het Gód is, die zorgt voor die dode, rode Nijl van vorige week. En voor de kikkers, en voor al die insecten en ziektes, en voor de hagel. En we zijn er nog niet. Plagen 8, 9 en 10, de sprinkhanen, het duister en de dood, komen in de komende twee hoofdstukken nog aan de orde...

En hoe zit het dan met de coronaplaag? Het is toch niet gek dat we daaraan denken.

Kunnen we de coronaplaag aan dit rijtje toevoegen?

Arjan Lubach, zelf benoemd atheïst (die ik overigens zeer kan waarderen), liet mensen op zijn twitteraccount reageren op de volgende vraag: ‘Corona, waarom doet God dat eigenlijk?’ De meerkeuze antwoorden waren: a) grapje, b) foutje, c) test of d) straf. 12.000 stemmen werden geteld en corona-als-grapje kwam als winnaar uit de bus; direct gevolgd door corona-als-test.

En uit een hele andere hoek, op een veel serieuzere toon, kreeg ik van iemand een artikel toegezonden met daarin de volgende zinnen: ‘God zendt ziekte zoals ooit de plagen in Egypte, om de mens tot inkeer te brengen. Het coronavirus is een middel in Gods hand.’

Corona als een middel in Gods hand: een grap, een test, een straf. Op één lijn gebracht met de plagen in Egypte. Altijd zullen er mensen zijn die aan rampen een betekenis willen hechten.

Ik voel me geroepen om hier tegen in te preken.

Natuurlijk, ik begrijp het. Net als toen met die hagelplaag, gaat het bij corona ook om een natuurkracht die zich laat gelden. Om een kracht die ons overkomt, die ons te ver boven gaat, die veel groter is dan wij mensen. We hebben het niet allemaal zelf in de hand.

Maar dat wil niet zeggen dat we deze plaag aan Gód te danken hebben. God is geen plaaggeest. Ook al is het bijna 1 april… Als ik dat zou moeten prediken, dan zou ik hier en nu mijn toga aan de wilgen hangen. O nee, ik mag het huis niet uit. Dan zou ik mijn toga uit het raam slingeren.

Het is belangrijk om ons te realiseren dat de plagen in het Exodusverhaal precies dát zijn – plagen die opgetekend staan in een verhaal: het verhaal van de God van Israël die zijn volk wil bevrijden. Een verhaal over uitzicht en uittocht.

De plagen horen enkel en alleen bij dít verhaal, en kunnen van dit bevrijdingsverhaal nooit losgescheurd worden. Ze zijn niet verplaatsbaar. Het gaat hier niet om slagen die God lukraak en door alle tijden heen uitdeelt.

Sterker nog, ik geloof dat de rampen beeldtaal zijn, ingezet door de Bijbelschrijver om iets weer te geven van een krachtmeting tussen God en farao, een krachtmeting tussen goed en kwaad.

Aan de ene kant staat de farao: personificatie van het kwaad. Een hamsteraar 2.0 die totaal geen oog heeft voor de ander. Iemand die op afstand blijft. Iemand die over lijken gaat. De opperbaas van het Angstland.

Zijn tegenover is God: Ik-ben-die-er-is, Iemand die juist nabij is, Iemand die wil bevrijden, die wil thuisbrengen en juist wil uitdelen van melk en honing. In Zijn land, Zijn Land van Belofte regeert de liefde en het recht.

In beeldtaal maakt de schrijver duidelijk dat er een strijd gaande is tussen deze twee krachten. De tegenkracht is taai. Maar de God van liefde zal het winnen. Nu, in dit tekstgedeelte nog niet. Maar God-zij-dank: ‘nog niet is het laatste woord gesproken’…

***

Ja, ook wij voelen de rake klappen die het leven uitdeelt. Nieuwsberichten over besmettingen, over aantallen doden, over voorspellingen, horrorbeelden uit Italië, zorgen om wie ons lief zijn, over onszelf… Ze houden ons vast in ons angstland. Maar het zijn geen slagen die God uitdeelt. God is niet de auteur van het kwaad.

We moeten door deze coronatijd heen. En het zal nog wel even duren. En het zal het uiterste van ons vragen. Maar we mogen rekenen op een God die ons wil bevrijden en beschermen. De bevrijding zál komen.

Niet voor niets heeft God zich aan Mozes en aan ons allen voorgesteld als Ik-zal-er-zijn. God is er, ook nu, juist nu, nu we van elkaar gescheiden zijn en verplicht moeten ‘latten’. God openbaart zich in deze barre tijden als de God van leven, de God van liefde.

In deze tijd waarin niets meer vanzelfsprekend is, ontdekken we waar het écht om gaat. Het verlangen naar een spontante schouderklop, high five, knuffel of kus. Huidhonger. Nabijheid. Naastenliefde. Zorgdragen voor elkaar. Onze diepe afhankelijkheid en verbondenheid. Juist in deze barre tijden, ontdekken we iets van eeuwigheidswaarde; Iets dat standhoudt als al het andere wegvalt; Iets van God. Die ontdekking draagt en troost, ook mij. Geen farao, en geen virus die de liefde kapot kan maken. Niet alleen het coronavirus, maar ook Gods liefde gaat viraal.

Een kleine kanttekening: ik hoop dat onze naastenliefde zich niet alleen uitstrekt naar de mensen in ons eigen land, maar dat in die liefde óók die ene verzwakte vluchteling in kamp Moria is opgenomen, die één kraan moet delen met 1300 mensen... Dat we ontdekken: hun lockdown, is ónze lockdown...

***

Terug naar de farao, in Egypte. Terwijl de hagelstenen hem om de oren vliegen, lijkt hij toch éven in te zien dat hij het nooit zal winnen van Mozes, met zijn God-die-er-is. ‘Let your people go? Vooruit, Mozes, ik laat ze gaan. Jij wint, God.’ Maar de farao krabbelt gauw terug als de plaag is geweken.

Twee machten, de angst en de liefde: ze kunnen ook aan ons trekken. Ze kunnen ook in onszelf botsen. Juist in deze dagen. In mij in ieder geval wel. Soms, vaak, regeert de angst. Terecht, denk ik. Maar soms, sóms wint de liefde het.

Als één gemeente gaan we met elkaar op weg naar Pesach, naar Pasen. Verhalen over een God-die-er-is, hoe hopeloos en uitzichtloos een situatie ook lijkt. Verhalen die uitlopen op bevrijding. Voorlopig is het beloofde land nog niet in zicht. Uit het angstland zijn we nog niet vertrokken. De angst zal nog wel even blijven. Maar Pasen trekt aan ons. En we zijn #nietalleen. Jeshua, Jezus, Bevrijder, is erbij. Een Metgezel een Vriend, een Wegwijzer ten leven, ook in de diepste ellende.

Hoe het met Zijn volk in Egypte verder gaat, en hoe precies Zijn eigen weg loopt, horen we volgende week vanuit de Jachtlaankerk. Maar ik kan nu alvast verklappen: Zijn ‘zachte krachten zullen zeker winnen, in ’t eind’. Of, zoals de Italianen in de coronacrisis tegen elkaar zeggen: ‘Andrà tutto bene’ – alles zal goedkomen. Het komt wel goed, schatjes.

Tot slot. Midden in de lockdown van Egypte, midden in de lockdown van ons eigen leven, lees ik u mooie woorden voor van broeder Richard Hendrick, een Franciscaner monnik uit Ierland. Het heet, veelzeggend ‘lockdown’, vergrendeling.

Vergrendeling (Lockdown)

Ja, er is angst.

Ja, er is isolatie. Ja, er wordt gehamsterd.

Ja, er is ziekte. Ja, er is zelfs dood.

Maar, ze zeggen dat je in Wuhan na zoveel jaren van lawaai, de vogels weer kan horen zingen.

[…] Ze zeggen dat in de straten van Assisi mensen elkaar toezingen over de lege pleinen en hun ramen openhouden, zodat zij die alleen zijn de geluiden van families om hen heen kunnen horen.

Ze zeggen dat een hotel in het westen van Ierland gratis maaltijden aanbiedt en bezorgt bij hen die aan huis gebonden zijn. Vandaag is een jonge vrouw druk bezig om in haar buurt flyers te verspreiden met haar nummer, zodat de ouderen iemand hebben die ze kunnen bellen.

[…] Over de hele wereld beginnen mensen te vertragen en te reflecteren. Over de hele wereld kijken mensen op een nieuwe manier om naar hun buren. Over de hele wereld worden mensen ontvankelijk voor een nieuwe realiteit, […] voor wat er werkelijk toe doet. Voor liefde.

Dus we bidden en realiseren ons: Ja, er is angst,

maar er hoeft geen haat te zijn. Ja, er is isolatie, maar er hoeft geen eenzaamheid te zijn. Ja, er wordt gehamsterd, maar er hoeft geen gierigheid te zijn. Ja, er is ziekte maar de ziel hoeft niet te lijden. Ja, er is zelfs dood, maar er kan altijd een wedergeboorte van liefde zijn.

[…] Hoor, achter de fabrieksgeluiden van je paniek, zijn de vogels weer aan het zingen, klaart de hemel op,

is de lente in zicht

en worden we omringd door liefde.

Open de ramen van je ziel.

En al ben je niet in staat om de ander over het lege plein aan te raken: zing.

Amen.

AVG PRIVACYVERKLARING

De Algemene Verordening Gegevensbescherming (in het Engels General Data Protection Regulation of GDPR) is de nieuwe Europese privacywetgeving die op 25 mei 2018 definitief van kracht is geworden. De AVG vervangt de verouderde Nederlandse Wet bescherming persoonsgegevens (Wbp) en heeft als doel persoonsgegevens beter te beschermen en die bescherming in de gehele EU gelijk te trekken. De PGA (Protestante Gemeente Apeldoorn) regelt dit voor de centrale administratie in Apeldoorn. Deze regeling betreft dus alleen de aanvulling van de wijkgemeente Grote Kerk Apeldoorn en niet andere centrale organen van de PKN Apeldoorn of de landelijke organisatie van de PKN. Klik hier voor de privacyverklaring PGA. Dit document beschrijft en regelt de in de Grote Kerk Apeldoorn aanwezige databestanden van personen, lidmaten van voornoemde wijkgemeente en de aanpassingen en mutaties daarin. Het regelt de passende en organisatorische maatregelen die worden en zijn genomen om aan de AGV te voldoen. Deze taken zijn in onze wijkgemeente belegd bij het college van kerkrentmeesters. Zij zijn tevens het aanspreekpunt bij vragen en verzoeken conform de AGV.

Definities:

  • PGA: Protestante Gemeente Apeldoorn, gevestigd aan Hofveld 52 te Apeldoorn is de centrale administratie van alle PKN kerken te Apeldoorn
  • Ordinantie 4-2 PKN: interne regeling/verordening die de geheimhoudingsplicht regelt niet alleen van ambtsdragers maar iedereen die een functie vervult in de wijkgemeente
  • Scipio: Leden- en bijdragensysteem van Hagru te Groningen. De PGA is licentiehouder en geeft geregistreerde licenties uit aan wijkgemeenten
  • Kerkenraad: College van kerkrentmeesters, ouderlingen en diakenen die een geheimhoudingsverklaring hebben afgelegd
  • Taakgroep: de ouderlingen binnen de kerkenraad hebben een Taakgroep waaraan zij leiding geven. Binnen de taakgroepen zijn diverse commissies werkzaam.

* Gerechtvaardigde Activiteiten: Overweging AVG 47: De gerechtvaardigde belangen van een verwerkingsverantwoordelijke, waaronder die van een verwerkingsverantwoordelijke aan wie de persoonsgegevens kunnen worden verstrekt, of van een derde, kan een rechtsgrond bieden voor verwerking, mits de belangen of de grondrechten en de fundamentele vrijheden van de betrokkene niet zwaarder wegen, rekening houdend met de redelijke verwachtingen van de betrokkene op basis van zijn verhouding met de verwerkingsverantwoordelijke (wettelijke tekst). Dit gerechtvaardigd belang wordt omschreven in Algemene Bepaling 9 sub.2 lid d (AVG): verwerking van gegevens over religieuze overtuiging (…) zijn verboden (art.9.1), mits de verwerking wordt verricht door een stichting, een vereniging of een andere instantie zonder winstoogmerk die op politiek, levensbeschouwelijk, godsdienstig of vakbondsgebied werkzaam is, in het kader van haar gerechtvaardigde activiteiten en met passende waarborgen, mits de verwerking uitsluitend betrekking heeft op de leden of de voormalige leden van de instantie of op personen die in verband met haar doeleinden regelmatig contact met haar onderhouden, en de persoonsgegevens niet zonder de toestemming van de betrokkenen buiten die instantie worden verstrekt.(wettelijke tekst)

Verwerking van de algemene organisatie en ledenadministratie

Brongegevens

De brongegevens worden verkregen via de PGA via een licentie van Scipio. De volgende gegevens zijn in Scipio beschikbaar:

Gegevens   Bron 
NAW gegevens   PGA
geslacht   PGA
soort lid (doop of belijdend)   PGA
telefoonnummers  Historisch opgebouwd via wijkgebonden ledenadministratie
mailadres (indien bekend) Historisch opgebouwd, via belactie, via opgave bij scriba
geboortedatum PGA

huwelijkse staat en trouwdatum (indien bekend)

PGA
bankrekeningnummer PGA, verkregen door afgeven machtiging

historisch schenkgedrag (Kerkbalans en soortgelijke acties)

Verkregen uit registratie van de Administrateur kerkbalans
   

Licentiehouders

Binnen de wijkgemeente Grote Kerk Apeldoorn zijn door de PGA 4 licenties voor Scipio uitgegeven: - predikant (alle gegevens behalve rekeningnummer en schenkgedrag) - administrateur Kerkbalans (alle gegevens) - ledenadministratie (alle gegevens behalve rekeningnummer en schenkgedrag) - administratie wijkblad ‘Grote Kerk Nieuws’ (alle gegevens behalve rekeningnummer en schenkgedrag). Tevens wordt geadministreerd of het wijkblad digitaal dan wel fysiek verstuurd dient te worden

Subbestanden

Naast de officiële Scipio licenties bestaan er subbestanden (Exelbestand) die door de ledenadministratie worden uitgegeven aan belanghebbenden/verwerkers die een speciale functie uitoefenen in de kerk. Deze personen zijn niet altijd lid van de Kerkenraad. De ledenadministratie geeft regelmatig mutaties door aan deze verwerkers.

- ouderling pastoraat (NAW, geboortedatum, telefoonnummer, e-mailadres) - pastoraal werker (alle gegevens behalve rekeningnummer en schenkgedrag) - jeugdwerker (NAW, telefoonnummer, e-mailadres, alleen 18-) - coördinatoren ouderenbezoek (NAW, geboortedatum, telefoonnummer, e-mailadres, alleen 75+) - coördinator bloemendienst (NAW, geboortedatum, trouwdatum, telefoonnummer) - scriba (alle gegevens behalve rekeningnummer en schenkgedrag) - voorzitter taakgroep PR (NAW, tel.nr, e-mailadres) - ouderling contact nieuw-ingekomenen (alleen nieuw-ingekomenen)

Grondslag:

De wijkgemeente verwerkt deze gegevens op basis van haar gerechtvaardigde activiteiten ter uitvoering van het lidmaatschap van de kerk. Waar nodig kan in onderstaand schema een toelichting worden gevonden.

Verwerkingen ten behoeve van opbouw en onderhoud van het gemeentelijk leven

a. Er wordt een maandelijks periodiek uitgegeven genaamd GROTE KERK NIEUWS. Er worden geen persoonlijke omstandigheden of ziektes gemeld dan na toestemming van de betrokkene. Hiertoe worden verwerkt: NAW gegevens en e-mailadres.

b. Er wordt onregelmatig een elektronische nieuwsbrief uitgegeven Er worden geen persoonlijke omstandigheden of ziektes gemeld dan na toestemming van de betrokkene. Hiertoe wordt verwerkt: het e-mailadres.

c. Met nieuw ingekomen leden wordt contact opgenomen, er wordt om het e-mailadres gevraagd. Hiertoe wordt verwerkt: het e-mailadres.

d. Elke zondag worden bloemboeketten bezorgd bij leden in bijzondere omstandigheden. De namen en adressen worden vermeld in de in de kerk uitgedeelde kerkbrief/liturgie maar niet op de kerkbrief/liturgie op de website. Hiertoe worden verwerkt: NAW gegevens, geboortedatum, eventuele huwelijksdatum en e-mailadres.

e. De kerkdiensten zijn op internet te volgen, live en staan daarna beperkte tijd online. De opnames zijn zonder beeld. Tijdens de kerkdienst kunnen in het gebed namen van personen worden genoemd. Er worden geen details over ziekte of andere omstandigheden vermeld.

f. De predikant en de pastoraal werker kunnen persoonlijke pastorale aantekeningen maken in het Scipio systeem. Deze aantekeningen zijn strikt persoonlijk, geheim en nooit overdraagbaar. Hiertoe worden verwerkt: NAW gegevens, telefoonnummer, e-mailadres, geboortedatum en persoonlijke aantekeningen.

g. Gemeenteleden worden aangeschreven voor het doen van een financiële bijdrage of toezegging. Hiertoe worden verwerkt de NAW gegevens, geboortedatum, het e-mailadres, telefoonnummer, het bankrekeningnummer en het historisch schenkgedrag.

h. De wijkgemeente onderhoudt een website op internet. Op onze website staan functionarissen en vrijwilligers vermeld. Van alle genoemde personen is toestemming ontvangen. Op verzoek is een @grotekerkapeldoorn-adres mogelijk. Hiertoe worden verwerkt: NAW gegevens, telefoonnummer en e-mailadres.

Grondslag van alle bovengenoemde verwerkingen

De wijkgemeente verwerkt alle bovenstaande gegevens op basis van haar gerechtigde activiteiten, te weten een haar gerechtvaardigd belang om een geloofsgemeenschap te kunnen zijn en het tweede Grote Gebod uit te kunnen oefenen nl. het omzien naar elkaar.

Doorgifte aan anderen

De wijkgemeente geeft alleen gegevens van haar leden door aan anderen of derden als dat nodig is voor de uitoefening van haar taken. Daarbij kan met name gedacht worden aan: - Bedrijven t.b.v. het onderhouden van de website - Bedrijven voor de verzorging van post en/of e-mails Met de bedrijven waarmee wij zaken doen is of wordt een verwerkingsovereenkomst gesloten die voldoet aan de AGV.

Regels en bepalingen voor houders van Scipio-licenties en (Exel)subbestanden

  • Gebruik is alleen voor de functie die wordt uitgeoefend in onze kerkgemeenschap
  • Licentiehouders en bestandshouders kunnen subbestanden maken voor het aanschrijven van hun specifieke (taak)groep doch uitsluitend voor dat doel
  • Geheimhouding is voor kerkenraadsleden en vrijwilligers geregeld in Ordinantie 4-2. Kerkenraadsleden en vrijwilligers verklaren zich bekend en akkoord met deze Ordinantie.
  • Bestanden mogen nooit met anderen worden gedeeld, zowel binnen als buiten de wijkgemeente
  • De bestanden mogen nooit worden gebruikt voor commerciële acties
  • Het is toegestaan bestanden die zijn opgebouwd uit hoofde van een functie binnen de kerk over te dragen aan een opvolger met dezelfde functie. Dit geldt niet voor pastorale aantekeningen zoals genoemd onder Verwerkingen sub.f.
  • Na beëindiging van de functie, binnen of buiten de kerkenraad en na eventuele overdracht wordt men geacht alle bestanden die men heeft verkregen of opgebouwd te vernietigen of te deleten.

Foto’s van personen

Op de website van de Grote Kerk Apeldoorn en in het wijkblad Grote Kerk Nieuws (of in de interne bijlage Kleine Kerk Nieuws) kunnen foto’s van personen worden geplaatst die herkenbaar zijn. Indien dit het geval is zal schriftelijk toestemming worden gevraagd van die personen. Indien dit het geval is met minderjarigen zal voor kinderen tot 16 jaar toestemming gevraagd worden aan de ouders. Voor personen ouder dan 16 jaar zal persoonlijk toestemming worden gevraagd

Bewaartermijnen

Gegevens van personen worden bewaard zo lang zij lid zijn, tenzij er wettelijke bepalingen zijn om gegevens langer te bewaren. Op de bewaartermijn van de gegevens die worden aangeleverd door de PGA via Scipio heeft de wijkgemeente geen invloed.

Datalekken

Indien zich een ernstig datalek voordoet, zoals bedoeld en omschreven in artikel 33 van de AGV zal het college van kerkrentmeesters onmiddellijk maar uiterlijk na 72 uur melding doen bij de PGA en de Autoriteit Persoonsgegevens. Indien dit datalek verwijtbaar is aan een persoon heeft de Grote Kerk Apeldoorn het recht schadevergoeding te vorderen.